Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru nasıl yapılır?

 

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru nasıl yapılır? Şartları, süresi ve tüm detaylar

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru, temel hak ve özgürlüklerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünen vatandaşların başvurabileceği önemli bir hukuk yoludur. Ancak başvuru için olağan kanun yollarının tüketilmesi ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 30 günlük sürenin kaçırılmaması gerekir.

Kategori: Hukuk - Güncel Bilgiler - Yaşam

Hazırlayan: Cafe Medyam Hukuk Servisi

Yayın Tarihi: 26 Ağustos 2026

Konu: Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru süreci

Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu nedir?

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin kamu makamları tarafından ihlal edildiğini ileri sürerek başvurabildiği özel bir hukuk yoludur.

Türkiye'de bu uygulama 2012 yılında başlamış olup Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun kapsamında düzenlenmiştir.

Bireysel başvurunun amacı, mahkemelerin yerine geçerek yeniden yargılama yapmak değil; anayasal güvence altındaki bir hakkın ihlal edilip edilmediğini incelemektir.

Hangi durumlarda AYM'ye bireysel başvuru yapılabilir?

Bireysel başvurunun konusu, Anayasa'da güvence altına alınan ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında korunan temel haklarla sınırlıdır.

• Adil yargılanma hakkı
• Makul sürede yargılanma hakkı
• Mülkiyet hakkı
• İfade özgürlüğü
• Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı
• Özel hayatın gizliliği
• Eşitlik ilkesi kapsamında ortaya çıkan ihlaller

AYM bireysel başvuru şartları nelerdir?

Anayasa Mahkemesi'nin bir başvuruyu inceleyebilmesi için belirli kabul edilebilirlik şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

1- Olağan hukuk yolları tüketilmiş olmalı

Bireysel başvuru, ilk derece mahkemesi, istinaf ve gerekli durumlarda Yargıtay veya Danıştay aşamalarının tamamlanmasından sonra yapılabilir.

Henüz devam eden bir dava hakkında doğrudan AYM'ye başvurulması genellikle kabul edilmez.

2- Başvurucu doğrudan etkilenmiş olmalı

Başvuruyu yapan kişinin ihlal edildiğini ileri sürdüğü haktan kişisel ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir.

3- Başvuru gerekçeli ve belgeli hazırlanmalı

AYM başvuru formunda hangi hakkın nasıl ihlal edildiği açık şekilde anlatılmalı, ilgili belgeler ve mahkeme kararları eklenmelidir.

30 günlük bireysel başvuru süresi nasıl hesaplanır?

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda en önemli konulardan biri süredir.

Başvuru, nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan, sürenin geçirilmesi halinde başvuru genellikle kabul edilebilirlik aşamasında reddedilir.

Örneğin son mahkeme kararını 5 Ocak tarihinde öğrenen kişinin, başvurusunu en geç 4 Şubat tarihine kadar tamamlaması gerekir.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru birkaç farklı yöntemle yapılabilir:

1. AYM bireysel başvuru formunun hazırlanması
2. Hak ihlali iddiasının açık şekilde belirtilmesi
3. Mahkeme kararları ve belgelerin eklenmesi
4. Başvurunun 30 günlük süre içinde teslim edilmesi
5. Kabul edilebilirlik incelemesinin yapılması
6. Esas inceleme sonucunda karar verilmesi

Başvuru elektronik ortamdan yapılabilir mi?

Bireysel başvurular, gerekli şartların sağlanması halinde elektronik sistemler üzerinden veya doğrudan ilgili merciler aracılığıyla yapılabilir.

AYM başvurusu sonucunda ne olur?

Anayasa Mahkemesi inceleme sonunda üç farklı karar verebilir:

• Başvurunun kabul edilemez bulunması
• Hak ihlali olmadığına karar verilmesi
• Hak ihlalinin tespit edilmesi

Hak ihlali tespit edilmesi halinde AYM, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verebilir veya uygun şartlarda tazminata hükmedebilir.

AYM ihlal kararı çıkarsa dava kazanılmış olur mu?

Hayır. Anayasa Mahkemesi, normal mahkemeler gibi uyuşmazlığın esasını yeniden çözmez.

İhlal kararı verilmesi halinde dosya ilgili mahkemeye gönderilir ve mahkeme, AYM kararındaki ihlal gerekçelerini dikkate alarak yeniden değerlendirme yapar.

Uzun analiz: Bireysel başvuruda en sık yapılan hatalar

AYM bireysel başvurularında en sık karşılaşılan sorunların başında sürenin kaçırılması ve ihlal iddiasının yeterince somutlaştırılmaması gelir.

Bir mahkeme kararından memnun olunmaması tek başına bireysel başvuru için yeterli değildir. Başvurucunun, anayasal bir hakkının hangi işlem nedeniyle ve nasıl ihlal edildiğini ortaya koyması gerekir.

Özellikle adil yargılanma hakkı kapsamında; mahkemenin gerekçeli karar vermemesi, delillerin değerlendirilmemesi veya makul sürede yargılama yapılmaması gibi konular AYM incelemesinde önem taşıyabilir.

Bu nedenle bireysel başvuru hazırlanırken hukuki sürecin kronolojik olarak anlatılması, ihlal edilen hakkın açıkça belirtilmesi ve belgelerle desteklenmesi büyük önem taşır.

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)

AYM bireysel başvuru için kaç gün süre vardır?

Nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Avukat olmadan AYM'ye başvuru yapılabilir mi?

Evet. Vatandaşlar kendi başlarına bireysel başvuru yapabilir. Ancak hukuki gerekçelendirme açısından uzman desteği faydalı olabilir.

Her mahkeme kararına karşı AYM'ye gidilebilir mi?

Hayır. Öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmiş olması ve anayasal bir hakkın ihlal edildiğinin ileri sürülmesi gerekir.

AYM başvurusu ücretli midir?

Başvuru sırasında harç alınabilir. Maddi durumu uygun olmayan kişiler şartları taşıması halinde adli yardım talebinde bulunabilir.

AYM yeniden dava görür mü?

Hayır. AYM yalnızca hak ihlali olup olmadığını inceler, mahkemelerin yerine geçerek yeni bir yargılama yapmaz.

Etiketler: Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru, AYM başvuru şartları, 30 günlük süre, hak ihlali, adil yargılanma hakkı, hukuk rehberi, bireysel başvuru nasıl yapılır

Kaynaklar

• İç Kaynak: Cafe Medyam Hukuk İçerikleri
• Dış Kaynak: Anayasa Mahkemesi Resmi İnternet Sitesi
• Dış Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi