Adnan Menderes'in İdamının Üzerinden 65 Yıl Geçti

Demokrat Parti Genel Başkanı ve eski Başbakan Adnan Menderes'in, 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından Yassıada'daki yargılamalar sonucunda 17 Eylül 1961'de idam edilmesinin üzerinden 65 yıl geçti.

17 Eylül 1961: Adnan Menderes İmralı Adası'nda idam edildi.

16 Eylül 1961: Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edildi.

11 Nisan 1990: Üç ismin itibarı TBMM tarafından iade edildi.

17 Eylül 1990: Naaşları İstanbul'daki anıt mezara taşındı.

Haber Künyesi
Muhabir: Aynur Ekiz
Tarih: 17 Eylül 2026
Güncelleme: 17 Eylül 2026
Kategori: Gündem
Kaynak: Anadolu Ajansı

Adnan Menderes kimdir?

Ali Adnan Menderes, 1899'da Aydın'da dünyaya geldi. Eğitim hayatının ardından ailesinden kalan Çakırbeyli Çiftliği'nin yönetimini üstlendi.

Siyasi yaşamına Serbest Cumhuriyet Fırkası'nda başlayan Menderes, partinin kapatılmasının ardından Cumhuriyet Halk Partisi'ne katıldı.

1931'de yapılan seçimlerde Aydın'dan aday olmamasına rağmen milletvekili seçilen Menderes, 1935, 1939 ve 1943 seçimlerinde CHP Aydın Milletvekili olarak TBMM'de görev yaptı.

Dörtlü Takrir ve Demokrat Parti'nin kuruluşu

Menderes, Celal Bayar, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü ile birlikte 7 Haziran 1945'te CHP Meclis Grubu'na "Dörtlü Takrir" olarak bilinen önergeyi sundu.

Önergenin ardından parti içindeki muhalefet nedeniyle Menderes ve arkadaşları CHP'den ihraç edildi.

Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından 7 Ocak 1946'da Demokrat Parti kuruldu.

1950 seçimleri ve başbakanlık dönemi

Demokrat Parti, 14 Mayıs 1950'de yapılan genel seçimlerde iktidara geldi.

Celal Bayar'ın Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Adnan Menderes başbakan oldu. Menderes, 1950-1960 yılları arasında Türkiye'nin başbakanlığını yürüttü.

Bu dönemde tarımda makineleşme, altyapı yatırımları, özel sektörün desteklenmesi ve ekonomik büyüme politikaları öne çıktı.

Menderes hükümeti döneminde Türkiye, 1952'de NATO'ya üye oldu.

Din politikalarında değişiklikler

Menderes hükümetleri döneminde din eğitimi ve dini uygulamalar konusunda da önemli değişiklikler yapıldı.

1950 yılında Türkçe okunan ezanın yeniden Arapça okunmasına izin verilmesi, Menderes döneminin en çok hatırlanan siyasi kararlarından biri oldu.

Din derslerinin okullarda yeniden verilmesi ve radyoda Kur'an okunmasına izin verilmesi de bu dönemin gelişmeleri arasında yer aldı.

Demokrat Parti döneminin son yılları

Demokrat Parti, 1954 seçimlerinde oylarını artırarak yeniden iktidar oldu. Ancak sonraki yıllarda siyasi gerilim yükseldi.

1955'te yaşanan 6-7 Eylül olayları, Kıbrıs meselesi ve iç siyasi tartışmalar dönemin önemli gelişmeleri arasında yer aldı.

1957 seçimlerinde Demokrat Parti yeniden birinci parti oldu ancak önceki seçimlere kıyasla oy oranında düşüş yaşadı.

1960 yılında ise iktidar ile muhalefet arasındaki siyasi gerilim daha da arttı.

Tahkikat Komisyonu ve öğrenci gösterileri

18 Nisan 1960'ta TBMM'de, muhalefet ve basının faaliyetlerini incelemek amacıyla Demokrat Parti milletvekillerinden oluşan Tahkikat Komisyonu kuruldu.

Komisyonun kurulması CHP ile Demokrat Parti arasındaki siyasi tartışmaları daha da artırdı.

Nisan ve mayıs aylarında İstanbul ve Ankara başta olmak üzere çeşitli kentlerde öğrenci gösterileri düzenlendi.

5 Mayıs 1960'ta Ankara Kızılay'da gerçekleştirilen ve "555K" olarak bilinen gösteri sırasında Menderes de protestocuların arasına girdi.

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi

Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bir grup subayın oluşturduğu Milli Birlik Komitesi, 27 Mayıs 1960'ta yönetime el koydu.

Menderes, aynı gün Kütahya'da gözaltına alındı ve daha sonra Yassıada'ya gönderildi.

Demokrat Parti yöneticileri ve dönemin bazı kamu görevlileri Yassıada'da yargılandı.

Yassıada yargılamaları

Yassıada'daki yargılamalar 14 Ekim 1960'ta başladı ve 15 Eylül 1961'de kararların açıklanmasıyla sona erdi.

Yargılamalar sonucunda Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan hakkında idam kararı verildi.

Adnan Menderes 17 Eylül 1961'de İmralı Adası'nda idam edildi.

Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan ise Menderes'ten önce, 16 Eylül 1961'de idam edildi.

İtibarları iade edildi

TBMM, 11 Nisan 1990'da kabul ettiği kanunla Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın itibarlarını iade etti.

Üç siyasetçinin naaşları 17 Eylül 1990'da İmralı'dan alınarak İstanbul'daki anıt mezara taşındı.

Yassıada'nın adı değiştirildi

Yassıada'nın adı 2013 yılında Demokrasi ve Özgürlükler Adası olarak değiştirildi.

Adada gerçekleştirilen düzenlemelerin ardından alan, müze, kütüphane, konferans salonları ve çeşitli yapılarla yeniden düzenlendi.

Erdoğan'dan Menderes ve bakanlarına anma mesajı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın idamlarının 65. yılı dolayısıyla sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.

Erdoğan paylaşımında Menderes ve iki bakanını andı.

17 Eylül 1961'de gerçekleşen idamların üzerinden 65 yıl geçerken, Menderes'in siyasi hayatı, Demokrat Parti dönemi, 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi ve Yassıada yargılamaları Türkiye'nin siyasi tarihindeki önemli dönüm noktaları arasında yer almaya devam ediyor.