Almanya'da Aşırı Sağın Yükselişi: AfD, Göç ve Liberal Demokrasinin Temsil Krizi: Milli İstihbarat Akademisinin analizi yayımlandı

 

Almanya'da aşırı sağın yükselişi: Liberal demokrasinin temsil krizi ne anlatıyor?

Milli İstihbarat Akademisinin analizi yayımlandı

Almanya'da aşırı sağın yükselişi, yalnızca seçim sonuçları veya göç tartışması üzerinden okunabilecek bir gelişme olmaktan çıkarken, liberal demokrasinin toplumsal temsil kapasitesi, ekonomik ve kültürel değişim, Doğu-Batı farklılıkları ve Avrupa'nın geleceğiyle bağlantılı daha geniş bir tartışmanın parçası haline geliyor.

Milli İstihbarat Akademisi'nden (MİA) Baki Laleoğlu'nun kaleme aldığı "Almanya'da Aşırı Sağ: Liberal Demokrasinin Temsil Krizi" başlıklı analizde de bu dönüşüm, belirli kriz dönemlerine verilen geçici tepkilerin ötesinde, uzun süredir biriken yapısal gerilimler üzerinden ele alındı.

MİA'nın değerlendirmesine göre 11 Eylül sonrası güvenlik ve kimlik tartışmaları, 2008 ekonomik krizi, 2015-2016 göç dalgası ve Kovid-19 salgını gibi gelişmeler, aşırı sağın tek başına nedeni olmaktan çok Almanya'da daha önceden mevcut olan toplumsal ve siyasal gerilimleri görünür hale getiren dönüm noktaları olarak değerlendiriliyor.

Öne çıkan veri: Almanya'da 23 Şubat 2025'te yapılan federal seçimde AfD, ikinci oyların yüzde 20,8'ini aldı ve Federal Meclis'te 152 sandalye kazandı. 2021 seçiminde partinin ikinci oy oranı yüzde 10,4'tü.

İçindekiler

• MİA analizinin temel yaklaşımı
• 2025 seçimi AfD'nin yükselişi hakkında ne söylüyor?
• Doğu ve Batı Almanya arasındaki fark
• AfD seçmenini yalnızca ekonomi açıklıyor mu?
• Göç, vatandaşlık ve aidiyet tartışması
• AfD'nin Türkiye yaklaşımı
• Almanya, AB ve Avrupa'nın stratejik geleceği
• Dezenformasyon, yapay zeka ve yeni siyasal ortam
• Temsil krizi nasıl okunabilir?
• Alman siyaseti için üç senaryo
• Cafe Medyam analizi
• Sonuç
• Sık Sorulan Sorular

MİA analizinin temel yaklaşımı

MİA'nın yayımladığı çalışmanın merkezinde, Almanya'daki aşırı sağın yalnızca belirli dönemlerde ortaya çıkan toplumsal tepkilerle açıklanamayacağı görüşü bulunuyor.

Analizde aşırı sağın yükselişi, liberal demokratik sistemin toplumun farklı kesimlerini temsil etme, siyasal talepleri kurumsal kanallara taşıma ve ortak bir meşruiyet zemini oluşturma kapasitesindeki sorunlarla ilişkilendiriliyor.

Bu çerçevede ekonomik krizler, göç, güvenlik tartışmaları veya pandemi gibi gelişmelerin tek başına açıklayıcı olmadığı; bunların daha derin sosyal, kültürel ve siyasal gerilimleri görünür hale getirdiği savunuluyor.

Çalışmada ayrıca Almanya'daki aşırı sağın tarihsel boyutu ele alınırken, "Völkisch" düşünce geleneği ve modern Alman milliyetçiliğinin tarihsel gelişimi üzerinde duruluyor.

2025 seçimi AfD'nin yükselişi hakkında ne söylüyor?

Almanya'nın 2025 federal seçimleri, AfD'nin federal düzeydeki ağırlığının önemli ölçüde arttığını gösterdi.

Federal Seçim Komiserliği'nin kesin sonuçlarına göre AfD, ikinci oyların yüzde 20,8'ini alarak 10 milyon 328 bin 780 oy topladı ve Federal Meclis'te 152 sandalye elde etti. 2021 seçiminde ise ikinci oy oranı yüzde 10,4'tü.

Bu sonuç, AfD'nin Almanya'daki siyasi sistem içerisinde artık yalnızca çevresel bir aktör olarak değil, federal parlamentoda önemli sayıda sandalyeye sahip bir siyasi parti olarak değerlendirilmesi gerektiğini gösteren somut bir seçim verisi oluşturuyor.

Almanya Federal Yurttaşlık Eğitimi Merkezi'nin (bpb) değerlendirmesine göre AfD'nin 2025'teki desteği Doğu Almanya'da özellikle yüksekti. Doğu Almanya'daki eyaletlerin tamamında parti yüzde 32,5 ile yüzde 38,6 arasında ikinci oy oranlarına ulaştı.

Doğu ve Batı Almanya arasındaki fark

AfD'nin seçim performansındaki en dikkat çekici unsurlardan biri Doğu ve Batı Almanya arasındaki coğrafi fark.

bpb verilerine göre AfD'nin oy oranı Doğu Almanya'da ortalama olarak Batı Almanya'nın yaklaşık iki katına çıkıyor. Bununla birlikte AfD'nin toplam oylarının yaklaşık yüzde 70'i Batı Almanya'daki eski federal eyaletlerden geldi. Bu durum, partinin yalnızca Doğu Almanya'ya özgü bir siyasi hareket olarak değerlendirilmesini güçleştiriyor.

Dolayısıyla Almanya'daki aşırı sağ tartışmasının iki farklı boyutu bulunuyor: Bir yanda Doğu Almanya'daki daha yüksek destek oranları, diğer yanda nüfusun daha büyük bölümünün yaşadığı Batı eyaletlerinden gelen yüksek toplam oy sayısı.

Bu ayrım, seçmen davranışının yalnızca tek bir ekonomik veya demografik faktörle açıklanamayacağına işaret ediyor.

AfD seçmenini yalnızca ekonomi açıklıyor mu?

MİA analizinde dikkat çekilen önemli başlıklardan biri, AfD desteğinin yalnızca düşük gelir veya işsizlik gibi göstergelerle açıklanamayacağı görüşü.

bpb'nin 2025 seçimlerine ilişkin değerlendirmesi de benzer biçimde tek nedenli açıklamalara karşı dikkatli olunması gerektiğini ortaya koyuyor. Kurumun aktardığı araştırmalarda yüksek işsizlik oranı veya yüksek yabancı nüfusunun tek başına AfD'ye daha yüksek oy verilmesini açıklamadığı belirtiliyor. Doğu Almanya'da göç veren ve ekonomik olarak geride kalma endişesi yaşayan kırsal bölgelerde AfD'nin daha güçlü olduğu görülürken, Batı'da düşük hane geliri ve sanayi istihdamının bulunduğu bazı bölgelerde de desteğin yükseldiği aktarılıyor.

AfD seçmenleri arasında erkeklerin payı da kadınlara göre daha yüksek. 2025 seçimindeki temsilî seçim istatistiklerine göre erkeklerin yüzde 25,1'i AfD'ye oy verirken kadınlarda bu oran yüzde 16,7 oldu. En yüksek oranlar 25-44 ve 45-59 yaş gruplarında görüldü.

Bu veriler, AfD seçmeninin yalnızca ekonomik olarak dezavantajlı bir gruptan oluşmadığını; yaş, cinsiyet, bölge, ekonomik beklenti ve toplumsal konum algısı gibi farklı değişkenlerin birlikte incelenmesi gerektiğini gösteriyor.

Göç, vatandaşlık ve aidiyet tartışması

Göç konusu, Almanya'daki aşırı sağ siyasetinin en görünür başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Ancak Almanya'daki göçmen nüfusun büyüklüğü ve çeşitliliği, tartışmanın yalnızca seçim siyaseti açısından değil, toplumsal bütünleşme açısından da ele alınmasını gerektiriyor.

Almanya Federal İstatistik Ofisi'nin 31 Aralık 2025 verilerine göre Almanya'da yaklaşık 14,07 milyon yabancı vatandaş kayıtlıydı. Bu grubun içinde yaklaşık 1,52 milyon Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bulunuyordu.

Aynı istatistikler, Almanya'daki yabancı nüfusun önemli bölümünün uzun süredir ülkede yaşadığını ortaya koyuyor. Yabancı vatandaşların ortalama Almanya'da kalış süresi 14,8 yıl olarak hesaplandı.

Bu nedenle vatandaşlık, göç, aile birleşimi ve kültürel aidiyet tartışmaları, yalnızca yeni gelen göçmenler üzerinden değil, Almanya'da doğmuş veya uzun yıllardır yaşayan göçmen kökenli vatandaşlar açısından da önem taşıyor.

MİA analizinde de özellikle Türk ve Müslüman topluluklar bakımından hukuki vatandaşlık ile kültürel aidiyet arasında mesafe oluşturan söylemlerin yeni bir tanınma sorunu doğurabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

AfD'nin Türkiye yaklaşımı

MİA analizinin Türkiye açısından öne çıkan bölümlerinden biri AfD'nin Türkiye'ye yönelik yaklaşımındaki ikili yapı.

Analizde AfD'nin Türkiye'yi kültürel açıdan Avrupa'dan farklı konumlandıran söylemi ile Türkiye'yi stratejik ve ekonomik açıdan önemli bir ortak olarak değerlendiren yaklaşımı arasındaki gerilime dikkat çekiliyor.

Bu durum, Türkiye-Almanya ilişkilerinin yalnızca Avrupa Birliği üyeliği veya kültürel aidiyet üzerinden değil; ticaret, enerji, güvenlik, göç ve bölgesel krizler gibi daha somut alanlar üzerinden de değerlendirilmesini gündeme getiriyor.

Almanya'da yaklaşık 1,52 milyon Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının bulunması da iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca dış politika başlığı olmadığını gösteren önemli bir demografik unsur.

2025 yılında Almanya'da Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sayısında önceki yıla göre düşüş görülmesi de dikkat çekiyor. Destatis, Türkiye vatandaşlarının sayısındaki düşüşü yaklaşık 25 bin olarak bildirdi.

Almanya, AB ve Avrupa'nın stratejik geleceği

Almanya'daki siyasi dönüşümün Avrupa Birliği açısından önem taşımasının temel nedeni, Almanya'nın ekonomik ve siyasi ağırlığının yanı sıra Avrupa'nın güvenlik ve savunma politikalarındaki rolü.

Avrupa Konseyi, 2025 yılında Avrupa'nın savunma kapasitesini artırması, stratejik bağımlılıklarını azaltması ve daha fazla hareket kabiliyeti kazanması gerektiğini vurguladı. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı ve bunun Avrupa güvenliğine etkileri, bu yaklaşımın temel gerekçeleri arasında gösterildi.

AB ülkelerinin savunma harcamalarının da son yıllarda belirgin biçimde arttığı görülüyor. AB Konseyi'nin verilerine göre üye devletlerin toplam savunma harcaması 2025'te 418 milyar avroya ulaşırken 2026 için yaklaşık 454 milyar avro seviyesinde bir harcama öngörülüyor.

Bu tablo, Avrupa'da daha fazla ortak savunma kapasitesi oluşturulmasını savunan siyasi yaklaşımlarla, ulusal egemenliği öne çıkaran ve daha derin Avrupa bütünleşmesine mesafeli yaklaşımlar arasındaki tartışmanın önümüzdeki dönemde de önemini koruyabileceğini gösteriyor.

AfD'nin Avrupa politikasına ilişkin dış analizlerde de daha egemen devlet merkezli bir Avrupa anlayışını savunduğu ve daha ileri Avrupa bütünleşmesine mesafeli olduğu belirtiliyor.

Dezenformasyon, yapay zeka ve yeni siyasal ortam

MİA analizinde Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ortaya çıkardığı enerji ve güvenlik sorunlarının yanı sıra dezenformasyon, yapay zeka ve otomasyonun oluşturduğu değişimlerin toplumsal kırılganlıkları artırabileceği belirtiliyor.

Bu başlık, geleneksel ekonomik krizlerden farklı bir özellik taşıyor. Yapay zeka ve otomasyon yalnızca iş gücü piyasasını değil, bilgi üretimini, siyasi iletişimi ve seçmenlerin haber alma biçimini de değiştiriyor.

Özellikle sosyal medya üzerinden hızlı yayılan siyasi içerikler, geleneksel medya kuruluşlarının ve siyasi partilerin kamuoyunu bilgilendirme kapasitesiyle rekabet eden yeni bir iletişim ortamı oluşturuyor.

Bu nedenle günümüzde aşırı sağın yükselişini incelerken yalnızca seçim sonuçlarına değil, siyasi mesajların hangi kanallardan yayıldığına ve seçmenlerin ekonomik ve kültürel değişimleri nasıl yorumladığına da bakılması gerekiyor.

Temsil krizi nasıl okunabilir?

Temsil krizi kavramı burada, seçmenlerin siyasal sistemde kendi taleplerinin yeterince karşılık bulmadığını düşünmesi anlamında ele alınıyor.

MİA analizinin temel yaklaşımı, aşırı sağın bu boşluğu kendisinin yaratmasından ziyade mevcut siyasi sistemdeki temsil sorunlarından yararlanabildiği yönünde.

Ancak bu yaklaşım, Almanya'daki bütün seçmenlerin aynı motivasyonla hareket ettiği anlamına gelmiyor. Seçmen davranışına ilişkin araştırmalar, ekonomik durum, bölgesel farklılıklar, yaş, cinsiyet, göç, kültürel kimlik ve siyasi güvensizlik gibi birçok değişkenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Dolayısıyla "aşırı sağın yükselişi" ile "aşırı sağa oy veren herkesin aynı nedenle hareket etmesi" birbirinden farklı meseleler.

Alman siyaseti için üç senaryo

MİA'nın analizinde Alman siyaseti açısından üç temel senaryo üzerinde duruluyor:

1. Aşırı sağın kurumsallaşması

İlk senaryoda popülist ve aşırı sağ siyaset biçimlerinin siyasal sistem içerisinde giderek daha fazla kurumsallaşması ve zaman içinde olağan siyasi rekabetin bir parçası haline gelmesi ele alınıyor.

2. Merkez siyasetin söylem değişimi

İkinci senaryoda merkez partilerin aşırı sağın yükselişine karşılık verebilmek amacıyla göç, güvenlik veya egemenlik gibi başlıklarda söylemlerini daha sert hale getirmesi ihtimali inceleniyor.

Buradaki tartışma, merkez partilerin seçmen taleplerine cevap vermesi ile aşırı sağın kullandığı siyasi çerçevenin ana akım siyasette daha fazla yer bulması arasındaki sınırın nasıl çizileceği üzerine kuruluyor.

3. Temsil kapasitesinin yeniden güçlendirilmesi

Üçüncü senaryoda ise bölgesel eşitsizlikler, kimlik temelli dışlanmışlık hissi ve temsil sorunlarına yönelik uzun vadeli politikalar yoluyla demokratik meşruiyetin güçlendirilmesi ele alınıyor.

MİA analizine göre bu üç senaryo birbirini zorunlu olarak dışlamıyor; farklı düzeylerde aynı anda ortaya çıkmaları mümkün.

Cafe Medyam analizi: Asıl tartışma yalnızca AfD'nin oy oranı değil

Mevcut veriler birlikte değerlendirildiğinde Almanya'daki siyasi dönüşümü yalnızca "AfD yükseliyor" cümlesine indirgemek yeterli görünmüyor.

2025 federal seçimindeki yüzde 20,8'lik sonuç, AfD'nin federal düzeydeki ağırlığının belirgin biçimde arttığını ortaya koyuyor. Ancak aynı veriler AfD desteğinin coğrafi ve toplumsal olarak homojen olmadığını da gösteriyor. Doğu Almanya'daki destek oranları çok daha yüksekken, partinin toplam oylarının önemli bölümü Batı Almanya'dan geldi.

İkinci önemli nokta ekonomik açıklamanın tek başına yeterli olmaması. Araştırmalar, işsizlik veya yabancı nüfus gibi tek bir göstergenin AfD desteğini doğrusal biçimde açıklamadığını ortaya koyuyor. Bunun yerine ekonomik beklentiler, bölgesel gelişmişlik, toplumsal statü algısı ve siyasi tutumların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Üçüncü başlık göç ve aidiyet. Almanya'da milyonlarca insanın uzun yıllardır yaşadığı, milyonlarca kişinin Almanya'da doğduğu bir ortamda vatandaşlık ve aidiyet tartışması yalnızca göç politikası meselesi olmaktan çıkıyor. 2025 sonunda yaklaşık 14,07 milyon yabancı vatandaşın Almanya'da kayıtlı olması bu tartışmanın toplumsal ölçeğini gösteriyor.

Dördüncü başlık ise Avrupa. Almanya'nın iç siyasetindeki değişimler, Avrupa'nın savunma kapasitesini artırmaya ve stratejik bağımlılıklarını azaltmaya çalıştığı bir döneme denk geliyor. Bu nedenle Almanya'daki Avrupa politikası tartışması, yalnızca Berlin'in iç siyasi dengeleriyle sınırlı kalmıyor.

Bu noktada MİA analizinin "aşırı sağ sebep değil sonuçtur" yaklaşımı, Almanya'daki gelişmeleri açıklamaya yönelik belirli bir analitik çerçeve sunuyor. Bununla birlikte seçmen davranışlarının çok faktörlü olduğu ve aynı siyasi tercihin farklı seçmen gruplarında farklı gerekçelere dayanabileceği de göz önünde bulundurulmalı.

Sonuç

Almanya'da aşırı sağın yükselişi, seçim sonuçları açısından somut bir siyasi dönüşüm ortaya koyuyor. 2025 federal seçiminde AfD'nin yüzde 20,8 oy alması ve 152 sandalye kazanması, bu dönüşümün ölçülebilir boyutunu oluşturuyor.

Ancak bu yükselişin nedenlerini yalnızca göç, ekonomi veya tek tek krizlerle açıklamak mümkün görünmüyor. Bölgesel eşitsizlikler, ekonomik beklentiler, toplumsal statü algısı, siyasi temsil, aidiyet tartışmaları, medya ortamı ve Avrupa'nın güvenlik dönüşümü aynı çerçevenin farklı parçalarını oluşturuyor.

MİA'nın Baki Laleoğlu imzalı çalışmasının ortaya koyduğu temel tartışma da bu noktada önem kazanıyor: Almanya'daki mesele yalnızca belirli bir siyasi partinin yükselişi değil, liberal-demokratik sistemin değişen toplumsal taleplere nasıl cevap vereceği sorusu.

Bu nedenle Almanya'daki gelişmeler önümüzdeki dönemde yalnızca seçim sonuçları üzerinden değil; siyasi temsil, demokratik meşruiyet, göç ve vatandaşlık politikaları, Avrupa bütünleşmesi ve Almanya'nın dış politika tercihleriyle birlikte izlenmeye devam edecek.

Kaynaklar ve ilgili veriler

Almanya Federal Seçim Komiserliği – 2025 Federal Seçim Sonuçları

Almanya Federal Yurttaşlık Eğitimi Merkezi – AfD'nin seçim sonuçları ve seçmen profili

Almanya Federal İstatistik Ofisi – Yabancı nüfus ve vatandaşlık verileri

Avrupa Konseyi – Avrupa savunması ve stratejik kapasite

Haberin temel kaynağı: Milli İstihbarat Akademisi'nin Baki Laleoğlu imzalı "Almanya'da Aşırı Sağ: Liberal Demokrasinin Temsil Krizi" başlıklı analizi.

Haber Tarihi: 25 Eylül 2026

Kategori: Gündem

Alt Kategori: Dünya / Avrupa

Haber Türü: Analiz / Haber

Kaynak: Milli İstihbarat Akademisi, Anadolu Ajansı ve kamuya açık Almanya/AB verileri

Sık Sorulan Sorular

AfD 2025 Almanya seçiminde ne kadar oy aldı?

AfD, 2025 federal seçiminde ikinci oyların yüzde 20,8'ini aldı ve 152 sandalye kazandı.

AfD'nin desteği Almanya'nın hangi bölgelerinde daha yüksek?

AfD'nin oy oranları Doğu Almanya'da Batı Almanya'ya göre belirgin biçimde daha yüksek. 2025 seçiminde Doğu Almanya'nın tüm eyaletlerinde parti yüzde 32,5 ile 38,6 arasında ikinci oy oranına ulaştı.

AfD seçmeninin tamamı ekonomik sorunlar nedeniyle mi oy veriyor?

Mevcut araştırmalar tek bir ekonomik faktörün AfD desteğini açıklamadığını gösteriyor. Ekonomik beklentiler, bölgesel koşullar, siyasi tutumlar ve toplumsal statü algısı gibi farklı faktörler birlikte değerlendiriliyor.

Almanya'da kaç Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı yaşıyor?

Almanya Federal İstatistik Ofisi'nin 31 Aralık 2025 verisine göre yaklaşık 1,52 milyon Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Almanya'da kayıtlıydı.

Almanya'daki aşırı sağın Avrupa Birliği açısından önemi nedir?

Almanya, Avrupa'nın ekonomik, siyasi ve güvenlik mimarisinde merkezi bir konuma sahip olduğu için ülkedeki Avrupa politikası tartışmaları AB'nin bütünleşme, savunma ve stratejik özerklik tartışmalarıyla da bağlantılıdır. Avrupa Konseyi 2025'ten itibaren Avrupa savunma kapasitesinin artırılması ve stratejik bağımlılıkların azaltılması yönünde kararlar aldı.

📲 Haberi Paylaş

Almanya'da aşırı sağın yükselişi, AfD'nin seçim başarısı, göç ve aidiyet tartışması, Avrupa'nın geleceği ve Türkiye açısından olası etkileriyle birlikte ele alındı.

Facebook'ta Paylaş

𝕏 X'te Paylaş

WhatsApp

Telegram

LinkedIn

Instagram